Kosten van levensonderhoud?

Bij Erfzaken zijn wij gewend om te beoordelen of er mogelijk vermogen kan worden overgeheveld van de langstlevende ouder aan de kinderen.

De volgende kwestie vraagt om nadere aandacht zodat advieskansen beter benut kunnen worden en mogelijke financiële bedreigingen goed worden ingeschat.

De feiten

Moeder is in de loop van 2024 opgenomen in een verpleegtehuis. Vader is een aantal jaren daarvoor overleden. De woning is in 2025 verkocht en er zijn veel liquide middelen.

Eerst maar eens beoordelen op welke wijze de nalatenschap van vader is afgewikkeld.

Testament vader

Moeder is enig erfgenaam onder toepassing van een zogenaamde “tweetrap”. De kinderen erven dus alsnog van vader wanneer één van de volgende opeisbaarheidsgronden die zijn opgenomen in het testament van vader zich voordoet:

· overlijden van moeder;

· als moeder “ter voorziening van haar levensonderhoud” aanspraak maakt op een

voorziening van overheidswege waarvoor een vermogenstoets wordt gehanteerd”;

· als moeder aanspraak maakt op financiële steun van overheidswege, omdat haar inkomsten niet (meer) toereikend zijn voor de voorziening in kosten van levensonderhoud, en moeder, voordat ze daarvoor in aanmerking komt,

moet gaan interen op haar vermogen;

· als moeder failliet gaat, onder curatele of bewind komt, onder surséance komt.

De aandacht gaat uit naar de term levensonderhoud! In de alledaagse betekenis gaat het dan om eten, wonen, kleding, reiskosten en dergelijke.

In de notariële context is er echter sprake van een ruimere interpretatie, juridisch zo bedoeld dat juist ook de kosten van noodzakelijke verzorging en zorg die via overheidsvoorzieningen (Wlz) worden gefinancierd omvatten.

De eigen bijdrage Wlz valt daaronder omdat het vermogen van de langstlevende door middel van de eigen bijdrage wordt aangetast als voorziening in het levensonderhoud.

Dit is ook het standpunt van de Belastingdienst zoals ons dat expliciet in een specifieke casus is meegedeeld.

Dus er hoeft mogelijk niet geschonken te worden nu min of meer de helft van het vermogen al via de nalatenschap van vader aan de kinderen kan worden toebedeeld. Er is inmiddels sprake van een schuld van moeder aan haar kinderen.

Erfbelasting

Dit standpunt betekent in dit geval dat er sprake is van een verkrijging door de kinderen en er erfbelasting in plaats van schenkbelasting is verschuldigd.

Maar goed, de kinderen hebben nog een vrijstelling van € 25.490 per kind. Dat is een meevaller denkt men omdat de vrijstelling schenkbelasting bij een beoogde schenking slechts € 6.713 zou bedragen. Dat is ook zo, maar er zit nog een addertje onder het gras.

Bij opname in het verpleegtehuis van moeder was de woning nog niet verkocht. Voor de aangifte erfbelasting van vader betekent dit dat moet worden uitgegaan van de WOZ-waarde van die woning.

Laat die WOZ-waarde nu (bij uitzondering) een stuk hoger zijn dan de verkoopopbrengst in de loop van 2025 van die woning. Dat is dus een dikke tegenvaller. Maar we geven nog niet op.

Verlaging WOZ

We krijgen het voor elkaar de WOZ-waarde te laten verminderen tot een bedrag dat substantieel lager ligt dan de opbrengstwaarde van de woning. De verschuldigde erfbelasting wordt dus niet hoger maar toch lager.

Levenstestament

Het levenstestament voorziet in de mogelijkheid om uit het vermogen van moeder te schenken aan de kinderen. Toestemming van de kantonrechter is niet nodig. We maken een schenkingsplan.

Schenkingsplan

De kinderen zijn nog geen 40 jaar oud zijn waardoor de eenmalig verhoogde vrijstelling van € 32.195 per persoon kan worden benut. Dit bedrag wordt zonder schenkbelasting geschonken aan elk kind.

Eigen bijdrage CAK

Moeder heeft  na betaling van het erfdeel van haar overleden echtgenoot en na de schenkingen nog steeds een substantieel vermogen maar het vermogen per 1-1-2025 is zodanig verminderd dat de eigen bijdrage Wlz. een stuk lager zal worden dan eerder werd verondersteld.  

Wellicht is er nog tijd om de komende jaren belastingvrij te schenken. Bij overlijden kunnen de vrijstellingen erfbelasting nog worden benut.

Inkomstenbelasting

Het verhaal is nog niet helemaal af. In het vermogen van de kinderen is plotsklaps sprake van een box 3 vordering per 1-1-2025. Dat heeft men helaas niet voorzien. Bij de aangifte inkomstenbelasting 2025 zal daar rekening mee moeten worden gehouden. Dat is dan weer een tegenvaller.

Moraal van het verhaal

Bereid de toekomstige nalatenschap goed voor en voorkom verrassingen.